Rapport Commissie van onderzoek besluitvorming Irak

Recensent: aroorda bekijk al mijn recensies
Datum:19-07-2010, 19:51
Was deze recensie behulpzaam? Deze recensie is nog niet gewaardeerd. Geef je mening? (alleen voor leden)
Waardering:

Het bleef een oorlog op zoek naar zijn aanleiding. Hoe de Verenigde Staten en Engeland, en Nederland zich in de naderende Irak-oorlog opstelden: er zijn treffende overeenkomsten. De commissie Davids heeft het voor Nederland beschreven, precies, onderkoeld, soms licht ironisch.

Ging het er in het Witte Huis eerst nog om of Irak een rol had gehad in de aanslagen van 11 september, later deed dat er niet meer toe en ging alle aandacht naar de vermeende Iraakse massavernietigingswapens. Wapeninspecteurs vonden die wapens niet, maar ze kregen onvoldoende tijd om tot definitieve uitspraken te komen. President Bush passeerde de VN maar zette steeds hoger in: Irak moest een democratie worden, opengelegd voor het Amerikaanse bedrijfsleven zoals beschreven door Naomi Klein. Bob Woodward volgde in vier boeken hoe het in en rond het Oval Office toeging tussen 2001 en 2008.

In Washington en Londen nam een handjevol mensen de beslissingen, meer op basis van overtuiging dan van feiten. Het Engelse onderzoeksrapport moet nog verschijnen. Blair meldde in 2010 tijdens zijn openbare verhoor dat hij het juiste heeft gedaan en de confrontatie met zijn Schepper met vertrouwen tegemoet ziet: had Irak die wapens niet, dan zou het later zeker tot een wapenwedloop zijn gekomen tussen Iran en Irak. Een nieuwe, verdergaande invulling van het volkenrechtelijk toch al omstreden begrip preventieve oorlog. Gevraagd of Irak beter was geworden van de ‘regime change,’ wees hij op de teruggelopen kindersterfte, - die jarenlang hoog was geweest door de sancties die Irak waren opgelegd na de eerste Golfoorlog.

Nederland liet, in wat wel wordt genoemd de Atlantische reflex, alle kansen lopen om een bemiddelende rol te vervullen in het diepgaand verdeelde Europa, door al vroeg zonder reserves de kant van Amerika en Engeland te kiezen. Dat is één van de conclusies van de commissie Davids over de Nederlandse besluitvorming. Nederland had gekozen, maar met nuances die alleen in Nederland, en ook daar niet altijd, werden begrepen. ‘Politieke steun’ voor de oorlog; voor militaire steun zag het kabinet te weinig maatschappelijk draagvlak. Voor de oprecht dankbare Verenigde Staten was dat voldoende, en toen Nederland door een foutje werd ingelijfd bij de ‘Coalition of the Willing’ werd dat maar niet tegengesproken.

De zo vroeg ingeslagen koers was belangrijker dan de feiten of dan de genuanceerde rapporten van de inlichtingendiensten, waaruit ‘slechts die uitspraken (werden) gedestilleerd die pasten in het reeds ingenomen standpunt,’ zoals de commissie Davids ingehouden schrijft. Dat de wapeninspecteurs, hadden zij meer tijd gekregen, een oorlog hadden kunnen voorkomen, dat de VS weinig tot niets hadden geregeld voor de situatie na de oorlog, dat gepretendeerd moest worden dat de VS iets anders nastreefden dan de volkenrechtelijk bezwaarlijke ‘regime change’; het was allemaal geen reden de oorlog (zo mocht het niet genoemd) politieke steun te onthouden.

Het Kamerdebat over het rapport van de commissie Davids ging nauwelijks over de hoofdzaak: de gebrekkige kwaliteit van de besluitvorming op kabinetsniveau. De lezers van het boek van Christ Klep over de nasleep van drie ontspoorde vredesmissies, zullen zich niet hebben verbaasd.